تبلیغات
مخزن المعارف و اللطائف - دستور العمل عرفانی علامه حلی رحمه الله علیه
یکشنبه سوم آبان 1388

دستور العمل عرفانی علامه حلی رحمه الله علیه

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :مباحث و مقالات معرفتی ،

بدان اى فرزندم : كه خداوند بر فرمانبردارى اش یارى ات كناد، و بر انجام نیكیها و ملازمت خوبى ها توفیقت دهاد. بر آنچه رضاى او در آن است رهنمونت سازد. و به هر آنچه از خوبى ها آرزو دارى تو را برساند. در دنیا و آخرت تو را با ((راحت دلى )) و ((چشم روشنى )) همراه سازد. عمرت را با سعادت و آسایش دراز دارد. و بدى ها را از تو، به دور كند.
من در این كتاب ، (قواعد الاحكام )اساره فتاواى احكام را برایت خلاصه كردم ، و قواعد شریعت را با عباراتى كوتاه و قلمى روان ، روشن ساختم . ((سمت رشد)) و راه حق را بر تو واضح كردم . این در حالى است كه پنج دهه از عمرم را پشت سر نهاده ، وارد ششمین دهه عمرم مى شوم ...
چون خدا وصیت را بر من واجب كرده ، بویژه به هنگام احساس مرگ ، امر بدان كرده است : تو را سفارش مى كنیم : تقوا را از دست مده ، زیرا، تقوا راه و روشنى است كه از پیامبر((ص )) باقى مانده ، و فریضه اى الهى است كه مواظبت بر آن بر همه واجب است . تقوا زرهى است نگهدار انسان از بدیها. و توشه اى است جاویدان ، آن سودمندترین زاد است براى روزى كه انسان بیكس و چشم ها نگران است .
دستورهاى الهى را بجان بنوش ، رضاى او را ملازم باش ،مكروهات را دورى گزین ، و از محرمات منزجر باش ، عمرت را در تحصیل كمالات سپرى كن ، و لحظه هاى زندگى ات را در گردآورى فضیلت هاى علمى ، و عروج از پستى نقصان به قله كمال ، و از فرودگاه جهل به اوج عرفان بكار گیر. نیكى ها را گسترش ده ، و برادرانت را در رسیدن به كمالات یارى كن . بدى را از برادران مؤ منت به نیكى سزا ده ، نیكوكاران را با منت و آغوش باز بپذیر. با پست همتان رفاقت مكن ، و از معاشرت نادانان دورى كن ؛ چه رفاقت آنان اخلاق تو را پست كرده ، و سبب جایگزینى خصایص ناپسند در وجود تو مى گردد.
بر تو باد به ملازمت علماء و همنشینى با صاحبان فضیلت ؛ چه این مصاحبت وجودت را آماده تحصیل كمالات كرده ، و مهارت در استنباط مجهولات را به دنبال دارد. سعى كن امروز تو از دیروزت بهتر باشد، و در هر لحظه اى از كمالى نو بر خوردار گردى .
بر تو باد به صبر و بردبارى ، و توكل بر خداوند، و خوشنودى بر آنچه از دنیا به تو مى رسد. در هر شب و روز از خود حساب رسى كن . بسیار از پروردگات آمرزش خواه . (زیرا در هیچ لحظه اى سپاس او را چنانچه بایسته است نتوانى ). از نفرین مظلوم بویژه یتیمان و بیوه زنان بترس ، چه خداوند نسبت به شكستن دل هاى شكسته ، گذشت نمى كند.
بر تو باد به نماز شب ، كه رسول خدا((ص )) بر آن اصرار داشته ، و خواسته او، بوده است : فرموده است .
((من ختم له بقیام اللیل ثم مات فله الجنة )).  (كسیكه عمرش به ((شب زنده دارى )) به پایان رسد، بهشت از آن او است ).
بر تو باد به ((صله رحم )) این عمل عمر را افزون سازد. بر تو باد به ((حسن خلق )) و برخورد نیك كه رسول الله فرموده است :
((انكم لن تسعوا الناس باموالكم ، فسعوهم باخلاقكم )).
(شما توان آن ندارید كه مردم را با اموال خود یارى كنید، پس با برخورد خوب تان آنان را خوشنود سازید).
بر تو باد به نیكى با اولاد پیامبر و پیوند با آنان ، خدا درباره آنان سفارش ‍ مؤ كد كرده ، و دوستى آنان را مزد رسالت قرار داده است .
((قل لا اءسلكم اجرا الا المودة فى القربى )).
پیامبر در این زمینه فرموده است :
((انى شافع یوم القیامة لاربعة اصناف ، ولو جاؤ ا بذنوب اءهل الدنیا:(رجل ) نصر ذریتى و (رجل ) بذن ماله لذریتى عند المضیق (ورجل ) احب ذریتى باللسان والقلب (ورجل ) سعى فى حوائج ذریتى اذا طردوا او تشردوا)).
(چهار دسته را روز قیامت شفاعت كنم ، هر چند با گناه اهل دنیا به صحراى محشر حاضر شوند: آنكه اولاد مرا یارى كند. آنكه از اموالش به اولاد تنگدست كمك كند. كسى كه با زبان و قلب ، آنان را دوست بدارد. آنكه تلاش كند در انجام حوایج و نیازهاى اولاد تبعید شده و رانده شده من ).
صادق ((ع )) فرمود:
اذا كان یوم القیامة نادى مناد: ایها الخلائق انصتوا فان محمد ((ص )) یكلمكم فینصب الخلائق فیقوم النبى ((ص )) واله فیقول : یامعشر الخلائق :من كانت له عندى یدا اومنه او معروف فلیقم حتى اءكافیه ، فیقولون بابائنا و امهاتنا واءى بد او اى منه واى معروف لنا، بل الید و المنه و المعروف لله و لرسوله على جمیع الخلائق فیقول : بل من آوى احدا من اهل بیتى او برهم او كساهم من عترتى او اشبع جایعهم فلیقم حتى اءكافیه ، فیقوم اءناس ‍ قد فعلوا ذلك فیاءتى النداء من عندالله : یا محمد؟ یا حبیبى ؟ قد جعلت مكافاتهم الیك فاسكنهم من الجنة حیث شئت فیسكنهم فى الوسیلة حیث لایحجبون عن محمد ((ص )) واهل بیته صلوات الله علیهم اجمعین )).
(هنگامى قیامت فرا رسد، منادى فریاد زند: هان اى مردم ، پیامبر با شما سخن مى گوید. سكوت بر فضا حاكم مى شود و همه دم فرو بندند، سپس ‍ پیامبر و آل او بلند شده ، و پیامبر چنین فرماید: اى مردم ! هر آنكه براى من كارى كرده یا خوبى نموده ، و یا منتى بر من دارد بلند شود تا من او را امروز كفایت كنم (و از هول قیامت نجاتش دهم ) آنان عرض كنند: به فداى شما پدران و مادران ما، چه كسى براى شما كارى انجام داده یا خوبى كرده یا بر شما منتى دارد، بلكه این خدا و رسول اند كه بر همه انسانها منت دارند، و به آنها خوبى كرده اند.
رسول خدا فرماید: هر آن كسانى كه فردى از اهل بیت مرا پناه داده ، یا به آنان خوبى كرده ، یا برهنگان آنانرا پوشانیده ، و یا گرسنگان شان را سیر كرده است ، برخیزند تا آنان را با (شفاعت ) كفایت كنم . گروهى از مردم بلند شوند، سپس از جانب پروردگار ندا رسد: اى محمد حبیبم ! من پاداش دادن آنان را به تو واگذاشتم ، هر جاى بهشت خواهند جایشان ده ، پس از آن در ((وسیله )) آنان را جاى دهند و آن مكانى است كه حجابى بین آنان و چهارده معصوم نیست . بر تو باد به بزرگ داشتن فقهاء و احترام علماء در این باره رسول خدا فرمود:
((من اكرم فقیها مسلما لقى الله یوم القیامة و هو عنه راض و من اهان فقیها مسلما لقى الله یوم القیامة و هو علیه غضبان )).
(آنكه فقیهان و دین شناسان ژرف نگر را گرامى دارد، خدا را در روز قیامت ملاقات كند در حالى كه از او راضى و خرسند است ؛ و آنكه فقیه مسلمانى را توهین كند، و قدرش را سبك دارد، خدا را در حالى كه از او خشمگین است ملاقات كند). نگاه به چهره عالم و در خانه آن و نشست و برخاست با آن عبادت شمرده شده است . و بر تو باد به ژرف اندیشى و تفقه در دین ، و تلاش در جهت فزودن چه امیر مومنان ((ع )) به فرزندش فرمود: ((تفقه فى الدین فان الفقها ورثه الانبیا وان طالب العلم یستغفر لهم من فى السموات و من فى الارض حتى الطیر فى الهوا والحوت فى البحر و ان الملائكه لتضع اجنحتها لطالب العلم رضابه .))
(در دین ژرف بیندیش و فقیه شو! چون فقها جانشین پیامبرانند. براى طالب علم ، هر آنچه در آسمان و زمین است استغفار مى كنند؛ حتى مرغ ها در هوا و ماهى ها در دریا! فرشتگان باخرسندى بالهاى خود را براى دانشجو پهن مى كنند.)
مبادا كه دانش خویش را كتمان كنى ، و بر روى نیازداران نگشایى ، كه خداى تعالى مى فرماید:
((ان الذین یكتمون ما انزلنا من البینات و المهدى من بعد ما بیناه للناس فى الكتاب اولئك یلعنهم الله و یلعنهم الاعنون )).
(آنانكه پیام هاى وحى ما را كه براى انسانها تعیین كرده ایم ، و در كتاب بروشنى بازگو نموده ایم مى پوشانند؛ بر این گروه نفرین خدا و نفرین نفرین شدگان باد).
و رسول خدا فرمود: ((اذا ظهرت البدع فى امتى فلیظهر العالم علمه فمن لم یفعل فعلیه لعنة الله تعالى .))
(هنگامى كه بدعت (نوآوریهاى بر خاسته از رسوبات ملى ، قومى ، توارثى ، فرهنگى به دور از دین ) پیدا شد، بر دانشمندان است كه دانش خود را آشكار سازند، آنان كه چنین نكنند، نفرین خدا بر آنها باد!)
ونیز فرمود:
((لا تمنحوا الجهال الحكمة فتظلموها، ولا تمنعوها اءهلها فتظلموهم )).
(حكمت را به نااهلان ندهید كه اگر دادید بر حكمت ستم كردید و از اهلش ‍ دریغ مدارید، كه به اهل حكمت ستم روا داشته اید).
((والحمد لله على حسن التوفیق و هدایة الطریق )).