تبلیغات
مخزن المعارف و اللطائف - دستورالعمل عرفانی علامه مجلسی رحمه الله علیه
دوشنبه سیزدهم مهر 1388

دستورالعمل عرفانی علامه مجلسی رحمه الله علیه

   نوشته شده توسط: مسعود    نوع مطلب :مباحث و مقالات معرفتی ،

بسم الله الرحمن الرحیم


((والذى وجد هذا الضعیف فى ازمنة الریاضات انى كنت فى مطالعه التفاسیر الى ان رایت فى لیلة فیما بنى النوم و الیقظ سیدالمرسلین (ص ) فقلت فى نفسى تدبر فى كمالاته و اخلاقه فكما كنت تدبره یظهر لى عظمته صلى الله و علیه وآله وسلم و انواره بحیث ملا الجو و استیقظت فالهمت بان القرآن خلق سیدالانبیاء صلى الله و علیه و آله وسلم فینبغى ان اتدبر فیه لكما ازداد تدبرى فى آیة واحدة كان یزداد الحقائق الى ان ورد على من معلوم مالا تتناهى دفعة واحدة فقى كل آیة كنت اتدبر فیها كان یظهر مثل ذلك ولایمكن التصدیث بهذا المعنى قبل الوقوع فانه كالممتنع العادى ، لكن غرضى من ذكره الارشاد للاخوان فى الله .
و قانون الریاضة ، الصمت عما لا یعنى ، بل عن غیر ذكر الله تعالى ، و ترك سمستلذات من المطاعم و المشارب والملابس ، والمناكح ، والمنازل وامثالها، والعزلة عن غیر اولیائه تعالى ، و ترك النوم الكثیرة ، ودوام الذكر مع لمراقبة و قد جرب القوم المدوامة على ذكر (یا حى یا قیوم با من لا اله الا انت ) و جربته ایضا، لكن كان اكثر ذكرى (یاالله ) مع اخراج غیر تعالى عن القلب بالتوجه الى جنابه تعالى والعمدة هو الذكر مع المراقبة والبوقى لیست الذكر.
والمداوامة على ما ذكر اربعین یوما تصیر سبباا لان یفتح الله تعالى على به انوار حكمته و معرفته و محبته ، ثم یترقى الى مقام الفناء فى الله والبقاء بالله كما تقدم الاخبار المتواترة فى ذلك .
و لما كان هذا الطریق اقرب الطریق الى الله تعالى كان معارضة النفس ‍ والشیاطین الظاهرة والباطنة فیه اشد فانه لواشتغل الناس جمیعا بطلب العلوم یعارضونهم غالبا لان الغالب فى طلب العلوم حب المال والجاه والعزة هند الخلائق وحینئذ یمدهم الشیاطین ، اما لو كان الغرض من طلب العلم رضاه ، الى یحصل المعارضات فمالم تحصل ینبغى ان یتدبر فى ان للشیطان فى له غرضا...
و انا فى اربعین سنه متشغل بهدایة الناس ولم یتفق ان یجلس احدهم بهذا القانون و لیس ذلك الالعزته و نفاسته ، و فى الهدایات العامة و نشر العلوم الدینیة اهتدى اكثر من ماة الف .
و اتفق لى فى هذه الایام ان رایت سید المصطفتین وسالته صلى الله و علیه وآله وسلم عن اقرب الطرق الى الله سبحانه فقال صى الله و علیه وآله وسلم هو ما تعلم ، والانسان بمجرد قول كاذب یقول : انى اعرف الكیمیا یصرف امواله واوقاته فیه مع انه یعلم انه لو كان صادقا لا یحتاج الى الاظهار، بل لا یظهره و ان قتل باشد العذاب و مع هذا یصرف امواله باحتمال الصدق .
والذى اقوله هو عین آیات الله و اخبار سید المرسیلن والائمة المهتدین الهادین ((علیهم صلوات الله اجمعین ) و صدقه حكماء الظاهر كابى على فى اشاراته فى المنط التاسع فلاباس بان تصرف اوقاتك اربعین یوما فى العبادات ، مع انك مكلف فى جمیع عمرك بذلك ، لكن مع التضرع والابتهال الیه تعالى فى حصول هذا المطلب لا بقصد الامتحان ، بل بقصد العبادة لله تعالى كما قله صلى الله و علیه وآله وسلم ، من اخلص لله اربعین صباحا فتح الله تعالى ینابیع الحكمة من قلبه على لسانه و تقدم قریبا - والحمد لله الذى هدانا لهذا وما كنا لنهتدى لولا ان و هدانا الله .

ترجمه :
دریافته هایى را كه این بنده ، از دوران ریاضت و خودسازى بدست آوده ام ، مربوط به زمانى است كه به مطالعه و تحقیق تفاسیر پرداخته بودم ، و شبى بین خواب و بیدارى حضرت محمد((ص )) را زیارت كردم . با خود گفتم كه : شایسته است تا در كمالات و اخلاق وى دقیق شوم ، هر چه ندبر من فزونتر مى گشت ، عظمت و نورانیت آن حضرت گسترده تر و روشنتر مى نمود. از این روى ، دریافتم كه خلق و سرشت او، قرآن است ، و باید در قرآن بیندیشم . هر چه دقت من در آیه اى بیشتر مى شد، دریافت فزونترى از حقایق نصیبم مى گردید. بگونه اى كه یك باره حقایق بیكرانى به جانم سرازیر مى شد. و چنین موهبتى ، در پى هر تدبر من در آیه اى پدید مى آمد.
البته ، براى كسى كه به چنین توفیقى دست نیافته ، باور این سخن ، غیر ممكن مى نماید، چرا كه غیر عادى به نظر مى رسد، اما - در نام ویاد این مطالب - راهنمائى و برادران ایمانى ام را قصد نموده ام . آن دستور ((خودسازى و ریاضت )) عبارت است از:
از هر كلامى كه سود ندارد، و بلكه از غیر یاد حق تعالى ؛ زبان به كام كشیدن . از لذتها و خوشیهاى (غیر ضرورى و باز دارنده )، خوردنیها، پوشیدنیها، زناشوییها، مسكنها و...، دست كشیدن .
از مراوده با غیر اولیاءالله دورى جستن .
خواب فراوان را ترك نمودن .
یاد خداوند متعال را، همراه با مراقبت ، پیشه خود ساختن .
دیگران ، مداومت بر ذكر ((یا حى یا قیوم یا من لااله الا انت )) را پى مى گرفتند، و من نیز آن ذكر را آزموده ام . اما بیشترین ذكر من ((یالله )) است ، با دور افكندن غیر حق از قلب ، و با توجه به ذات بارى تعالى . البته ، مهم و اساسى ، همان ذكر حق تعالى ، با مراقبت است ، كه دیگر چیزها به پایه ذكر نمى رسد.
پایدارى - به مدت چهل روز بر آنچه كه (از قانون تمرین و ریاضیت ) بر شمردیم ؛ باعث مى شود، كه در بهایى از انوار: حكمت ، معرفت و محبت الهى گشوده گردد، و سپس ، آدمى به مقام فناء و بقاء باالله ترقى كند و راه یابد. (چنانكه روایات فراوانى در این باب گذشت ) و از آن روى كه اینم شیوه خودسازى و سیر الى الله ؛ نزدیك ترین راهها به سوى خداست ؛ تعارض نفس و شیاطین ظاهر و باطن ، با آن شدیدتر است . زیرا اگر همه مردم به نمى شوند، چرا كه بیشتر غرضها، در روى آورى به این گونه دانشها؛ دوستى مال ، مقام و برترى نزد مردم است . كه اگر چنین شد، شیاطین نیز مدد كار مى شوند.
اما اگر، غرض از آموختن دانش ، خشنودى خداوند متعال بود، (به گونه طبیعى ) دشواریهایى را پیش روى دارد. كه اگر دشوارى پدیدار نشد، سزاوار است است كه در این كوتاه آمدن شیطان - كه شاید غرضى در آن داشته باشد - درنگ كنیم .
در این چهل سالى كه به راهنمایى و ارشاد مردم پرداخته ام ، كسى را كه بر اساس این دستورالعمل ، به خود سازى به پردازد، نیافتم ، و این خود دلیل شكوهمندى و گرانمایگى این دستور است ، در صورتیكه ، با راهنمایئهاى همگانى و گسترش دانشهاى دینى ؛ بیش از صد هزار نفر را، هدایت كرده ام .
در این ایام ، دیدار حضرت رسول ((ص )) را توفیق یافتم ، از ایشان پرسیدم نزدیك ترین راه ، براى سیر الى الله چیست ؟ حضرت فرمودند، همان است كه مى دانى (و بدان عمل كرده و دستور مى دهى ).
چگونه است ، آدمى كه در برابر ادعاى دروغین كسى كه مى گوید: من كیمیاگرم ، دارایى و فرصتهاى خود را صرف مى كند، در صورتى كه مى داند، اگر این ادعا راست باشد، نیازى به اظهار آن نیست ، بلكه باید در كتمان آن بكوشد، اگر چه به بدترین شكنجه ها كشته شود. اما به احتمال اینكه راست مى گوید، راضى است كه مال خود را براى او پرداخت كند.
و آنچه كه من مى گویم ، بر گرفته از خود آیات الهى ، روایات پیغمبر((ص )) و امامان معصوم ((ع )) است . چیزى است كه حكماى ظاهر، مانند، بوعلى سینا، - در نمط نهم از اشارات - نیز بدان گواهى داده است .

پس ایرادى ندارد، كه تو چهل روزت را (به این گونه كه گفتم ) به عبادت پردازى - با اینكه باید تمام عمرت را چنین كنى - با تضرع وزارى به درگاه خداوند روى آورى ، با انگیزه بندگى و عبادت ، و نه براى آزمایش .
چنانكه ، خاتم انبیاء((ص )) فرمودند: ((كسى كه چهل روز خود را براى خداوند خالص كند، سرچشمه هاى معرفت را، از جانش بر زبانش جارى مى سازد)).
((والحمد لله الذی هدانا لهذا و ما كنا لنهتدى لولا ان هدانا لله ))